ورود به حریم محرم؛

چگونه عزاداری، برای محرم باشیم؟

۲۶ شهریور ۱۳۹۶

با فرارسیدن ماه محرم، رنگ و بوی محلات تغییر می‌کند و رنگ ماتم و عزای مطالبه‌گرانه به خود می‌گیرد؛ سالیان سال است با تمام فراز و فرودها، ممنوعیت‌ها ومحدودیت‌هایی که بوده باز هم علم و پرچم عزاداری امام حسین برقرار مانده و مردم بدون آن‌که دستورالعمل یا بخشنامه دولتی و رسمی صادر شود به صورت خودجوش به حرمت ورود به ماه محرم و سوگواری اهل بیت، سیاهپوش می‌شوند و مراسم شادی و جشن‌های خود را موکول به بعد از آن می‌کنند و همنوا با سوگواری امام زمان علیه السلام حسینیه‌ها، مساجد و حتی خانه‌های خود را برای برگزاری مجالس عزاداری خود آماده می‌سازند.

بار دیگر همه فارغ از تمام دیدگاه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی که دارند گرد هم جمع می‌شوند و در سوگ شهادت سرور و سالار شهیدان، حضرت امام حسین و یاران باوفایش، دسته‌های عزاداری به راه می‌اندازند؛

چراکه امام حسین محدود به مذهب تشیع نیست هر کس ازهر دین و نژادی با شنیدن واقعه کربلا و آن‌چه بر سر آن امام همام و اهل بیت و اصحابشان آمده اشک می‌ریزند.

به عنوان مثال، در محله ارامنه اصفهان خمیه عزاداری برپا می‌شود و خیلی تلاش می‌کنند تا به عنوان غیرمسلمان حریم محرم را نشکنند از خانم جوانی ارمنی وقتی علت این ارادت را به امام مسلمانان جویا شدم؛ «درحالی‌که چشمانش پر از اشک شده بود از رشادت امام حسین و وفاداری و مهربانی حضرت عباس برایم تعریف کرد و معترضانه به من گفت این بزرگان فقط متعلق به شما مسلمانان نیستند ما هم آن‌ها را دوست داریم چون انسانیت و مهربانی را همه دوست دارند و امری جهانی است مسلمان و غیرمسلمان نمی‌شناسد.»

اهمیت ماه محرم و عزاداری برامام حسین

ماه محرم، ماه پیروزی خون بر شمشیر و الهام بخش مبارزه با ستمگران است و در انتقال پیام جهانی امام حسین، نقش اساسی دارد.
یکی از محورهایی که در آیات متعددی از قرآن کریم مورد تأکید واقع شده، زنده نگه داشتن یاد و خاطره مردان الهی و شخصیت‌های فرزانه و برجسته تاریخ، و سرگذشت عبرت‌آموز آنان است. در سوره مریم، خداوند متعال می‌فرماید: «در این کتاب از ابراهیم نیز یاد کن، او بسیار راستگو و پیامبر خدا بود» و سپس برخورد قهرآمیز او را با بت‌ها و بت‌پرستان بیان می‌کند.

در آیه دیگری می‌فرماید: «در این کتاب از ادریس نیز یاد کن، او بسیار راستگو و پیامبر (بزرگی) بود و ما او را به مقام والایی رساندیم» در پی آن به پیامبرانی اشاره می‌کند که مشمول نعمت‌های خدا قرار گرفتند.

امامان بزرگوار شیعه درباره زنده نگه داشتن حادثه کربلا به شیوه‌های گوناگون توصیه داشته‌اند مانند: تشویق به برپایی مجالس سوگواری، تشویق به گریستن و گریاندن، تشویق شاعران به مرثیه‌سرایی و تشویق و ترغیب به زیارت امام حسین.

بزرگانی چون امـام خمینی نیز بـا طـرز نـشستن در مجالس سوگواری اهل بیت و گوش دادن به وعظ واعظ یا روضه روضه خوان و گریستن به هنگام شنیدن مصایب شهدای کربلا به هـمـه نـشـان دادنـد کـه فرهنگ عاشورا را باید پاس داشت و حریم آن را نگاه داشت و در جایی گفته بودند: “اگر روضه و گریه ونـوحـه سـرایـی و عـزاداری امـام حـسـیـن و شـهدای کربلا نبود، اسلام با اعـمـال بـنی‌امیه از بین رفته بود. کربلا و فرهنگ عاشورا اسلام را حفظ کرد و بـایـد این مکتب به همان سبک سنتی آن حفظ شود.”

بایدها و نبایدهای حفظ حریم محرم

قرن‌هاست شیعیان در هر کجایی که هستند با فرا رسیدن ایام محرم تلاش می‌کنند تا مجالس عزاداری برای امام حسین را حتی با بضاعت اندک برگزار کنند این رویکردی است که بعد از واقعه عاشورا توسط اهل بیت نهادینه شد تا با برپایی مجالس عزا برای امام حسین، ماجرای عاشورا به عنوان یک مقوله تاریخی در ذهن مردم باقی بماند و مردم اشک بریزند و گریه کنند و مراقب باشند تا به عاقبت کوفیان در پیمان‌شکنی و شهادت امامشان مبتلا نشوند؛

در واقع ماجرای کربلا و یادآوری مداوم آن و مجلس عزا گرفتن و سوگواری به مثابه یک پوسته‌ای است که موجب می‌شود مغز اسلام حفظ شود و به ماهیت‌اش پی ببریم همچنین برای خودمان هر سال یادواری و تلنگری برای مراقبت بیشتر است به همین خاطر امام خمینی فرمود:«محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است»؛ بنابراین با ورود به ماه محرم و صفر به غیر از آمادگی برای عزاداری و برپایی مجالس سوگ می‌بایست؛ جان و دل خود را نیز آماده کرد و با حفظ حریم این ماه، هشدارهای تاریخی آن را برای خود مرور کنیم زیرا کوفیان کافر و ناآشنا به اسلام و اهل بیت نبودند که به یک باره جلوی امام خویش بایستند.

به همین خاطر است که در کنار تکاپوی شیعیان برای ورود به ماه محرم با دادن نذر، شرکت در هیئات، سیاه پوش کردن خود و جامعه، خواندن منظم زیارت عاشورا و…، دشمنان نیز آماده می‌شوند تا به هر صورت که می‌توانند حریم آن را بشکنند و یا تضعیف کنند یکی از این حربه‌ها که اخیرأ نیز به مدد رشد فضای رسانه‌ای باب شده مدگرایی‌های نامتعارف برای سوگواری‌هاست. به اعتقاد بسیاری خرید و استفاده از پوشش مشکی در این ماه چندان نامعقول به نظر نمی‌رسد اما خرید به اسم پیروی از مد؟! لذا با توجه به نزدیک شدن به ماه محرم دستگاه‌های فرهنگی کشور باید تلاش بیشتری از خود به خرج دهند تا در این ماه معانی و باورهای عمیق محرم و عاشورا نصیب جوانان شود نه مد و شال عزاداری. البته به عقیده جامعه شناسان مدگرایی در نفس خود پدیده ای ناهنجار نیست و در مواردی می‌تواند موجب حرکت و پویایی جامعه نیز باشد اما به نظر می‌رسد با گسترش وسایل ارتباط جمعی و فناوری‌های جدید، موقعیت جوانان امروز در شناخت الگوها و هنجارهای مطلوب دچار چالش شده است؛ زیرا بیشتر مدهای رایج در بین جوانان برگرفته از الگوهای غیرخودی و بیگانه است.

به همین خاطر می‌بایست فرهنگ عاشورا و ارزش‌های دینی و اعتقادی آن را بیان کرد و محرم را تنها به مجالس گریه، مبدل نساخت.

دختر و پسرجوانی که به این مراسم پا می‌گذارد خود را مهمان یک میزبان مهم و بزرگی بداند که ضمن مشارکت در سوگواری آن‌ها، ملزم به رعایت حریم آن‌جا نیز باشد در پوشش و رفتار خود مراقبت کند بی‌حرمتی نشود.

چند سال گذشته در ماه محرم‌ “تنیا گای‌ست” زن آلمانی که به همراه الکساندر همسرش برای اولین بار به ایران آمده بودند با دیدن مردم سیاهپوش و زنانی که چادرهای مشکی برسردارند از این که به دلیل فرهنگ آلمانی لباسی با رنگ روشن در آن ایام پوشیده بود خجالت می‌کشید و با کمک مترجم به ما گفت: « الان کمی این پوشش برایم سخت است؛ من وقتی در آلمان هستم مردم حجاب من را مسخره می‌کنند و یا نگاه بدی دارند اما این احساس تمایز را دوست دارم و می‌خواهم مانند زنان مسلمان ایران با چادر مشکی باشم به‌خصوص در مراسم عزاداری امام حسین پوشیده ترباشم، این حس خوبی است.»

لذا این اتفاق خوبی است که برخی برای رفتن به چنین مجالسی با چادر می‌روند چون احترام به مراسم عزاداری برایشان نهادینه شده و ان‌شالله بتوانیم با استفاده درست از چنین ظرفیت‌ها و نهادهای پاکی این فرهنگ را در همه ابعاد جامعه تسری بدهیم؛ چراکه محرم و عاشورای حسینی خود یک مدرسه با محتوای آموزشی عمیق و گسترده است و به یاد داشته باشیم تا عده‌ای با سوء استفاده از موقعیت سیاه پوشی مردم مدهای خود را مانند چاپ دست ۶ انگشتی، جملات انگلیسی و…به خوردمان ندهند و تابلوی تبلیغاتی آنان نشویم.

تحریریه سایت باحجاب

پاسخ دهید