قند و پند

گفتارهایی حکیمانه و خواندنی از آیت ا... مصباح یزدی
15 دی 1399

در نیم قرن اخیر و به‌خصوص در سال‌های پس از انقلاب اسلامی، برخی اهالی علم و فضل به واسطه اهمیت بعضی مسائل هر روزی و غلبه امر سیاسی بر سایر امور، آنطور که شایسته است در میان مردم شناخته نشدند. از آن جمله امام‌خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب (حفظه‌ا…) هستند که شئون علمی و سلوکی آنها متاثر از شان سیاسی آنها مغفول مانده است. آیت‌ا… محمدتقی مصباح یزدی رحمت‌ا… علیه نیز از همین موارد است؛ فقیهی جامع در علوم عقلی و نقلی که در میان مردم به اتخاذ برخی مواضع سیاسی شهرت یافته در حالی که این مواضع تابع یک منظومه فکری متشکل از حوزه‌های مختلف فلسفه، تفسیر، اخلاق و… بود. از این رو باید متاسف بود دانشمندی به‌این مقام که از محضر علمایی مثل امام‌خمینی و علامه طباطبایی (رحمه‌ا… علیهما) استفاده کرده و شاگردان بسیار پرورش داده است، تا این اندازه در حجاب غفلت و تحریف جامعه ناشناخته مانده است. متن پیش رو گزیده‌ای بسیار مختصر از فرمایشات و حکمت‌های آیت‌ا… مصباح یزدی است که صرفا به جهت آشنایی با معارف ایشان تنظیم شده است. امید که مدخل و مقدمه‌ای برای تعمق در احوال و آثار این عالم مجاهد باشد.

عشق به معبود

نمی دانم چرا؟
محبت محب در مقابل محبوب به جایی می‌رسد که جز خضوع و جز فانی شدن چیزی نمی‌خواهد؛ می‌خواهد در مقابلش به خاک بیفتد. می‌پرسند: چرا این طور می‌کنی؟ می‌گوید: نمی‌دانم چرا؛ عشق است.
خداوند خط قرمز می‌کشد
اگر یک لحظه انسان به خدا راست بگوید، خدایا واقعا پشیمانم، دیگر گناه نمی‌کنم، خدا یک خط قرمز می‌کشد روی همه گذشته‌ها.
برنامه قرب
این راه راهی است که از آن نقطه اول که شروع می‌شود، هر قدمی که انسان بردارد اگر طبق آن برنامه صحیح باشد؛ یعنی اراده انسان به چیزی تعلق بگیرد که افضل از دیگری است، تدریجا می‌رسد به آن مرحله‌ای که مراتبی از قرب را واجد می‌شود. پس برنامه‌ای که ما را تدریجا آماده کند که مراتب قرب خدا را کسب کنیم و به خدا نزدیک تر بشویم این برنامه می‌شود اساس ارزش اخلاقی از دیدگاه اسلام. اسم آن مقام، قرب بود، برنامه آن چه نام دارد؟ «ان اعبدونی هذا صراط مستقیم»، بندگی کردن.
فرجِ انتظار فرج
منتظر فرج امام زمان (عج) بودن، فرج‌ها و گشایش‌هایی را برای انسان‌ها به ارمغان می‌آورد؛ ایمان‌شان محفوظ می‌ماند؛ دل‌شان آرام می‌شود؛ وجود مقدس امام زمان (عج) را حس می‌کنند و به تدریج یقین می‌یابند روزی فراخواهد رسید که حکومت عدل در جهان برقرار می‌شود. دعا کردن برای فرج حضرت، برای این است که خودمان از او بهره بگیریم؛ اما هیچ گاه به بهانه این‌که حضرت به دعا و صدقه ما نیازی ندارد، نباید آن گرامی را فراموش کنیم.
اگر زینب (س) در منزل می‌ماند
این فرهنگ که وظیفه زن کار در منزل است گرچه غلط نیست ولی ناقص است؛ زیرا در آن به دین نگاه جامع صورت نگرفته است. حال اگر حضرت زینب علیهاالسلام می‌خواست در منزل بماند، آیا این برکات شامل جامعه مسلمانان می‌شد؟

اخلاص در عمل

تفاوت این صلوات و آن صلوات
وقتی ما تنها برای استجابت دعایمان در ابتدا و انتهای درخواست خود صلوات می‌فرستیم کار با ارزشی کرده‌ایم؛ اما بین این صلوات با آن صلواتی که تنها به خاطر عشق به پیغمبر (ص) فرستاده می‌شود تفاوت بسیار وجود دارد. اگر بگوییم آن صلوات صد هزار مرتبه از این صلوات بالاتر است تعجب نکنید و مطمئن باشید تفاوت این دو بیش از اینها است.
تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن!
محب برای کسب رضای محبوب می‌کوشد نه برای دریافت مزد از او؛ تلاش می‌کند که تمام آنچه در اختیار دارد، برای محبوب صرف کند تا او فقط یک لبخند بزند و اظهار خشنودی کند نه چیز دیگر. اگر انسان به این مرتبه از معرفت و محبت به خداوند برسد، نه تنها به دنبال مزد عبادت نیست بلکه از خدا خجالت می‌کشد که از او طلب مزد کند.
برای رضای خدا
اگر کسی بتواند نیت خود را از کاری که انجام می‌دهد، رضای خدا و انجام کار جهت تقرب به او قرار دهد ارزش کار او هزاران بلکه میلیون‌ها برابر می‌شود؛ بلکه همین که نیت کار برای نشاندن لبخندی بر لب اولیای الهی و امام زمام (عج) باشد نیز سبب کسب اجر غیر قابل تصور می‌شود و این در حالی است که در حجم کار تغییری حاصل نمی‌شود.
خدای جبهه و بازار یکی است
اخلاص در کار سبب برکت و مانایی و پایایی نتیجه کار است و کارهای ناخالص هر چند شاید چند روزی جلوه‌گری کنند، اما مانند کف روی آب بعد از چندی از رونق می‌افتند. خدای جبهه و بازار و دانشگاه یکی است؛ اگر اخلاص جبهه در بازار و دانشگاه هم باشد رونق اقتصادی و علمی نیز حتمی است.
مثل عبادت!
این‌که انسان با این توجه که فرزندش نعمت خداست او را ببوسد و دست نوازش بر سر او بکشد عین اطاعت و عبادت خدای متعال است.

در وادی اخلاق

رفیق خوب
بهترین چیزی که می‌تواند انسان را در مسیر بندگی خدا پیش ببرد و موفق کند رفیق خوب است. رفیقی که دیدنش شما را یاد خدا بیندازد، سخن که می‌گوید بر علم شما افزوده شود و رفتارش باعث شود شما به عاقبت بیشتر رغبت پیدا کنید. اگر خداوند توفیق دهد و انسان چنین رفیقی پیدا کند، ۹۰ درصد بارش بسته شده است.
خدمت به والدین
بعضی چیزها هست که اثرش در دنیا زود ظاهر می‌شود؛ یکی خدمت به پدر و مادر است، یکی صله رحم. اینها در همین دنیا اثرش ظاهر می‌شود. شاید نباشد انسانی که در زندگی خود به پدر و مادر خدمت کرده و در دنیا بدبخت شده باشد.
گوهر گرانبها
ازدواج رسیدن زوجین به آرامش است. البته آرامش هر چند بسیار مهم است اما تنها فایده ازدواج نیست بلکه در سایه ازدواج گوهر گرانبهای دیگری به فرد داده می‌شود و آن محبت و مودت است. محبت گوهر گرانبهایی است که با هیچ قیمتی نمی‌توان آن را از بازار خرید، اما خداوند متعال به سادگی و بدون کمترین هزینه آن را در دل شما ایجاد می‌کند.
به دوستت سلام کن
شما اگر دوستت را ببینی و به او سلام نکنی آیا دیگر محبت می‌ماند؟ پس حتی یک سلام کردن می‌تواند محبت را زیاد کند. اگر شب اربعین و روزهای دیگر آمد و یادی از زیارت امام حسین علیه‌السلام نکردی محبت این گوهر عظیم کم‌کم ضعیف و بی‌اثر می‌شود.
اگر سیستم دفاعی نباشد
تنها دوستی دوستان خدا کافی نیست؛ اگر دشمنی با دشمنان خدا نباشد، دوستی دوستان هم از بین خواهد رفت. اگر سیستم دفاعی بدن نباشد، سیستم جذب هم نابود خواهد شد. دشمنی با دشمنان سیستمی دفاعی در مقابل ضررها و خطرها ایجاد می‌کند.

محبت اهل بیت

به عشق علی می‌روم!
سعی کنیم رابطه عملی با اهل بیت پیدا کنیم، برای محبت اهل بیت انفاق کنیم؛ همانی که برای‌مان میسر است. شما صد تومان در جیب‌تان است این صد تومان را بگو به عشق علی علیه‌السلام انفاق می‌کنم، به کسی هم نگویید. بگویید خدا اگر به خاطر این جهنم هم ببرد، به عشق علی می‌روم. این از هزار سال عبادت برای شما بیشتر اثر دارد.
به خاطر گل روی علی(ع)
اگر خدا به گل روی علی همه دوستان آن حضرت را بیامرزد هیچ عجیب نیست. علی به قدری پیش خدا عزیز است که یک نفسش، یک نگاهش و یک قطره اشکش کافی است که به برکت آن همه دوستانش آمرزیده شوند؛ ما معرفت نداریم و نمی‌دانیم مقام او چیست.
ارزشمندترین لذت دنیا
برای عاشق سیدالشهدا(ع) یک آفرین از امام حسین(ع) از همه لذت‌های دنیا ارزش‌مندتر است. گفتیم یکی از معیارهای ارزشمندی هر کار، معرفت شخص به کار و هدفش است. از همین رو ما باید سعی کنیم بفهمیم چه کارهایی مورد رضایت امام حسین(ع) است تا آنها را انجام دهیم. مگر انسان کاری را انجام می‏دهد که محبوبش غمگین شود؟
عزای حسین (ع) کارساز است
همین مقدار انتساب به امام حسین(ع) که در عزای آن حضرت لباس سیاهی بپوشیم، اشکی بریزیم و بر سر و سینه بزنیم، به‌واسطه عظمت سیدالشهداء(ع) کارساز است. چرا؟ چون تا در دل محبت حسین(ع) نباشد، اشک جاری نمی‌شود. این محبت است که دل را با سیدالشهداء(ع) ارتباط می‏دهد؛ و حاشا که خدا کسی را که ارتباط با حسین(ع) دارد با دیگران یکسان حساب کند.
اگر همه آمرزیده شدند،تعجب نکنید!
اگر همه دوستان امام حسین علیه‌السلام نهایتا در روز قیامت آمرزیده شوند تعجب نکنید. البته ممکن است شرایطشان در عالم برزخ تفاوت کند یا مقاماتی که به آنها داده می‌شود خیلی متفاوت باشد، اما اگر کسی بگوید هر که محبت حسین در دلش باشد روز قیامت آمرزیده می‌شود تعجب نکنید.
 مقام سیدالشهدا (ع)
یک روزی که چشم باز کنیم و ببینیم چقدر انسان‌ها به شفاعت سید‌الشهدا علیه‌السلام به بهشت می‌روند، کسانی که مستحق عذاب هستند به برکت شفاعت ایشان در بهشت تا ابد مشمول برکات الهی واقع می‌شوند؛ آن‌وقت می‌فهمیم سیدالشهدا علیه‌السلام یعنی چه و مقام او چیست.

منبع: روزنامه ی جام جم

دیدگاهتان را بنویسید