بررسی مشاغل ضرور وغیر ضرور توسط زنان و پیامدهای آن در جامعه؛

شغل ساکنان ونوس چیست؟

با خودم گفتم؛ صندوق دارش درست، خانمش هم درست، دیگر جوان و زیبا رویش به چه کار می‌آید؟! ناگهان یاد صندوق دار رستوران محله‌ی خودمان افتادم، هم خانم بود، هم جوان و هم زیبا و به ناگاه یاد صف طولانی آنجا افتادم و راز این آگهی همچون برقی از نظرم گذشت. آری یک خانم زیبا […]

با خودم گفتم؛ صندوق دارش درست، خانمش هم درست، دیگر جوان و زیبا رویش به چه کار می‌آید؟! ناگهان یاد صندوق دار رستوران محله‌ی خودمان افتادم، هم خانم بود، هم جوان و هم زیبا و به ناگاه یاد صف طولانی آنجا افتادم و راز این آگهی همچون برقی از نظرم گذشت. آری یک خانم زیبا رو با هفت قلم آرایش می‌تواند جذب کننده‌ی خوبی برای مشتریان باشد. ضمن اینکه عمومأ یک خانم قانع‌تر از یک مرد متأهل است و به حقوقی کم، قانع است. دیگر کاری به اینکه چنین روشی برای جذب نیروی کار اهانت به شخصیت زن هست یا نیست و یا اینکه این کار به طریقی نامحسوس باعث سوء استفاده از جنس لطیف زن می‌شود یا نه نداریم. چون در این مقاله سعی بر آن داریم که با بی‌طرفی محض، بحث را پیش ببریم.

 

ضرورت اشتغال زن:

 

 

در فرهنگ اصیل ایرانی آنچه درباره‌ی زنان به طرز چشمگیری خودنمایی می‌کند این است که از دیر باز فعالیت اقتصادی زن ضروری دانسته نمی‌شده است و همواره از مرد با عنوان نان‌آور خانه یاد می‌شده است و در عوض زن مدیر و مادر منزل بوده است. اما با گذشت زمان و پس از آزاد شدن تحصیل برای زنان محدودیت‌هایی که برای این قشر عظیم جامعه در نظر گرفته می‌شد رو به افول گرایید به طوری که این روزها بیشترین جنس خروجی از دانشگاه‌ها را این جنس لطیف و تلاشگر به خود اختصاص داده است.

 

و در پی آن، اکثر زنان و دخترانی که بهترین سال‌های جوانی خود را پشت صندلی‌های خشک و دسته‌دار دانشگاه ها سپری کردند هر چند که آموزش برای زنان و مردان از واجبات است، حاضر به نشستن در خانه و عدم حضور در اجتماع نیستند و از اینجا بود که مباحث مختلفی پیرامون اشتغال ایشان مطرح شد.

تا کنون با مقالات بسیاری مواجه شده‌ایم، که اشتغال زنان را، در هیچ یک از دو حوزه‌ی شرع و عرف، ممنوع نمی‌داند و اشتغال را یک حق برای زن دانسته و به طرق مختلف به اثبات آن پرداخته شده است. اما آنچه ما در این مقاله سعی بر بحث بر آن داریم، اصل اشتغال زنان نیست بلکه چگونگی اشتغال و اینکه چه شغل‌هایی در حد شأن و منزلت زن هست و چه شغل‌هایی با شأن زن یا توانایی‌هایی بدنی این جنس لطیف، سازگار یا ناسزگار است و اینکه آیا ضرورتی در انتخاب شغل‌های غیر ضرور توسط زنان در جایی که مردان حضور دارند وجود دارد یا نه؟! مورد بحث ماست.

 

 

مشاغلی که در آن‌ها استفاده از زنان بلامانع و بلکه ارجح است!

 

به راستی باید اقرار کرد که اداره‌ی خانه، این کشور کوچک، نیازمند ذکاوت،  مهارت و نیروی بدنی زیادی است و از طرفی مهمترین و خطیرترین وظایف یک زن تربیت فرزندان است. که خود این امور به تنهایی بار سنگینی بر دوش یک مادر وظیفه‌شناس خواهد بود. اما در کنار آن هستند زنانی که توان بیشتری در خود احساس می‌کنند، یا به دلیل وجود مشکلات فراوان اقتصادی و یا بیمار و ناتوان بودن سرپرست‌خانه یا به دلیل سرپرست خانوار بودن، مجبور به انتخاب شغلی در خارج از منزل هستند.  مشاغل بسیاری وجود دارد که، هم درخور شأن ایشان است و هم اینکه اگر یک زن، این شغل‌های خاص را بر عهده بگیرد، سزاوارتر است. لذا با چنین شرایطی است که می‌توان به جرأت گفت؛ اشتغال زن بلامانع است.

 

شغل‌هایی چون پرستاری و دکتری، چه در بخش زنان، چه برای نگهداری فرزند، یا شغل مامایی که به حق، نمی‌تواند کار مردان باشد! آرایشگری، مشاوره خانواده یا مددکار اجتماعی که زنان به دلیل لطافت روحی ای که دارند و نیز آشنایی با خواسته‌ها و نیازهای هم‌جنس خود، بهتر می‌توانند دمخور همجنس خود بوده و او را به سمت و سوی صحیح رهنمون سازند. در پزشکی، خصوصأ پزشک زنان که هم از لحاظ شرعی و هم عرفی یک جامعه به پزشک زن نیازمند است. یا فعالیت در بخش بهداشت جامعه، همچنین مربی‌گری کودکان در مهد کودک یا معلم سال‌های ابتدایی که زن به دلیل جنس لطیفش بهتر می‌تواند از عهده این شغل بر بیاید.

شغل معلمی برای گروه دختران، خیاطی، مقاله‌نویسی و…ازاین قبیل شغل‌ها که هم با روحیه‌ی زن مناسب است وهم می‌تواند متناسب با علاقمندی‌های خود بدون هیچ‌گونه اهانت به شخصیت زن و هیچ فشاری به جسم نحیف اوباشد وهم نیازهای جامعه را برطرف کند  و نیز برای زنانی که علاقمند به فعالیت اجتماعی هستند یا نیازمند حقوق مجزا برای امرار معاش خود هستند باشد. یا شغل نویسندگی که از نظر رهبر گرامی‌مان برای زنان اهل قلم، بهترین شغل است.

 

 

 

 

گفتنی است در اختیار این قبیل شغل‌ها توسط  زن به دلیل نیازمندی جامعه به زنان، در زمینه‌های مذکور، بحثی نیست. یا بهتر است بگوییم علت جواز اشتغال زن از نظر شرع و عرف، نیاز جامعه در چنین عرصه‌هایی به این موجودات ونوسی است.

 

و جالب اینجاست که کسانی که دم از مخالفت اسلام با کار کردن زنان می‌زنند این نکته را فراموش کرده‌اند که همسر گرامی پیامبر اسلام (ص) حضرت خدیجه(س) خود یکی از زنان تجار و ثروتمندان زمان خود بود. که با حفظ  شأن و منزلت خود به تجارت هم اشتغال می‌ورزید. یا بانو مجتهده امین که اولین بانوی مجتهده در ایران هستند آنچنان در کنار همسر‌داری و خانه داری به تحصیل و تدریس می‌پرداختند که آب از آب تکان نمیخورد و هیچ خدشه‌ای به زندگی و وظایف ایشان وارد نمی‌شد. و ایشان توانستند یکی از افراد برجسته‌ و استاد علمای زمان خود شوند.

 

یا زنانی که هم در زمان جنگ‌هایی که در دوران پیامبر بود و هم در جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران دارای نقش‌های به سزایی بودند. پس بی‌شک هرگونه سخنی، مبنی بر مخالفت با شاغل بودن زن منتفی می‌شود.

 

مشاغل غیر ضروری که برای این ریحانه‌های لطیف تعریف نشده است:

 

“چرا زنی که خداوند با خلقیات خاص احساسی و عاطفی آفریده است باید وارد عرصه هایی شود که دچار سختی و رنج شود؟”(امام خامنه‌ای)

 

“نخستین زنان اروپایی که در دوره پیش از جنگ به محیط‌های کاری کارخانه‌ها راه یافتند، زنان فقیری بودند که ناچار بودند با مزد اندک و کار طاقت فرسای کارخانه‌ها بسازند. پس از جنگ جهانی و در پی بی‌سرپرست شدن بسیاری از خانوداه‌ها، سیل زنان و کودکان بی‌سرپرست به کارخانه‌ها سرازیر شد؛ اما با وجود نیاز مبرم کارفرمایان به نیروی کار، به سبب کثرت مراجعه‌ی زنان برای کار، همچنان دستمزد زنان، پایین و شرایط کار برای آنان طاقت فرسا و با سوء استفاده های گوناگون مالی و جنسی توأم بود(نوری، ۱۳۴۰: ۱۴۷)

 

 

 

“برابری همیشه به معنای عدالت نیست، عدالت همیشه حق است، اما برابری گاه حق و گاه باطل است”(امام خامنه‌ای)

 

آری امروزه، که بحث برابری بین زن و مرد مطرح است؛ بسیاری از کارفرمایان به دلیل کم توقع بودن زنان در دریافت حقوق، و کارایی برابر ایشان با مردان، بسیاری از آن‌ها  در اولویت استخدام بسیاری از کارفرمایان قرار می‌گیرند. کارهای سخت کارگری، یا کارهایی که با روحیات زنان هم خوانی ندارد، کارهایی که به دلیل ارتباط  زیاد با مردان، ممکن است باعث بی‌حرمتی به شخصیت زن شود، کارهایی که باعث می‌شود زن خود را رقیب همسر در زندگی تصور کند و نقش‌ها و وظایف هر یک در زندگی مشترک به هم می‌ریزد. به گونه‌ای که گاها مرد در خانه نشسته و بچه داری میک‌ند و زن به اشتغال مبادرت می‌ورزد!!!

 

 

 

پیامدهای انتخاب شغل نامناسب چیست?

 

 

امور مذکور همه و همه عوامل تنش‌زایی هستند که متأسفانه می‌توانند به مرور زمان باعث مشکلات عدیده‌ای در خانواده و بالتبع آن، در جامعه گردند.

 

وقتی یک زن سراسر احساس به شغل‌های خشک و بی‌روح مشغول باشد، به مرور زمان نقش آرامشگری خود را از دست می‌دهد و نمی‌تواند مادری دلسوز و مهربان و یا همسری آرامشگر باشد و با حاکم شدن چنین فضایی در خانواده به مرور زمان نظام خانواده در هم می‌ریزد.

 

بروز مشکلاتی چون فرزندان ناآرام با مشکلات روحی و عاطفی فراوان و یا طلاق عاطفی والدین در خانواده و در نهایت جدایی کامل والدین از یکدیگر، از جمله پیامدهای منفی انتخاب شغل نامناسب توسط زنان، در خانواه و در پی آن در اجتماع خواهد بود .

 

در صورت ادامه‌ی این روند و عدم چاره جویی برای این معضل،( به دلیل اینکه زنان برای مشاغل سخت که با توان روحی و بدنی ایشان، هماهنگ نیست ساخته نشده اند) هم سلامت جسمی ایشان دچار خدشه میشود، هم سلامت روحی این انسانی که اساس و پایه‌ی کوچکترین و مهترین نهاد اجتماعی یعنی خانواده است در خطر خواهد بود. کما اینکه هم‌اکنون بسیاری از زنان شاغل با معضل مذکور دست و پنجه نرم می‌کنند و صاحبان مشاغل نامناسب همان رفتار و لحنی را دارند که اغلب با مردان دارند در عین اینکه حریم و امنیت زن متفاوت است و با لحنی مردانه اگرچه با آنان صحبت می‌شود اما با نگاهی از روی ضعف در بسیاری از مکان‌ها با آنان رفتار می شود که با تلاش نهادهای فرهنگی هم این معضل چه در ایران و چه در کشورهای دیگر با آمارهایی بسیار بدتر از کشورما، رفع نشده است!

 

و جامعه ای که دارای نهاد های خانوادگی سست، بدون مدیریت یک مدیر توانمند جسمی و روحی، باشد جامعه ای رو به انحطاط خواهد بود. چراکه؛ همین کودکانی که به دلیل اشتغال خارج از حد و توان مادر و عدم رسیدگی عاطفی و تربیتی از سوی او، با بسیاری از کمبودهای عاطفی و تربیتی مواجه میشوند روزی خود، آینده سازان این مرز و بوم خواهند بود. و آنوقت است که عقده ی تمام لحظات تنهایی، خستگی های مادر و… را جبران خواهند کرد.

 

 

 

 

 

چه باید کرد:

 

 

گفتنی است؛ اگر درباره‌ی اشتغال مردان عوامل جمعیتی مانند ساختار سنی جمعیت، روند مهاجرت، میزان رشد جمعیت و میزان عرضه و تقاضای نیروی کار، تعیین کننده است، در زمینه‌ی اشتغال زنان، عرف و هنجارهای اجتماعی است که راهگ‌شای آنان به بازار و عرصه فعالیت‌های اقتصادی و یا بازدارنده‌ی حضور آنان در بخش عمده‌ای از فعالیت‌های شغلی است.

 

لذا شایسته است با توجه به سطح سواد و مهارت آنان برنامه‌ریزی شود و با ایجاد شرایط فرهنگی مناسب، زمینه‌ی بروز و ظهور استعداد ها و توانمندی‌های آنان در عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی فراهم گردد.

 

سزاوار است بیش از هر چیزی به عوامل و پیامدهای اشتغال زنان توجه شود و بر همین اساس الگوی بهینه‌ای برای اشتغال زن ایرانی معرفی شود. که بر آن اساس، زنان بتوانند در کنار ایفای صحیح و شایسته نقش اصلی خود در خانواده، به ایفای نقش‌های اجتماعی بپردازند و این نکته مهمترین نکته در این بحث است. چرا که زنی که فشارهای چند گانه او را احاطه کرده است، (از طرفی کارهای خانه، از سوی دیگر وظیفه‌ی اصلی او یعنی ایفای نقش مادری، همسری و در کنار آن‌ها، وظایف شغلی) ، زیر بار این فشار، چیزی جز جسمی متحرک با روحی خسته عاید او نخواهد شد.

 

 

 

 تحریریه سایت باحجاب

 

 

پاسخ دهید